મોટા ભાગના લોકો એક જ હિલ સ્ટેશન પસંદ કરે છે — એ જ ભૂલ છે.

ડ્રાઇવર પંતનગર એરપોર્ટ અથવા કાઠગોદામ સ્ટેશને મળે છે. રસ્તો લગભગ તરત જ ચઢવા માંડે છે — ઓક અને બૂરરાંઝ-ના ઝાડ વચ્ચે નેવું મિનિટના વળાંકો. ઊંડી ખીણમાં નૈની સરોવર દેખાય ત્યારે સમજો — મેદાન ઘણું દૂર રહ્યું.

ચેક-ઇન કરો, પછી નૈનીતાલ જેવી સાંજ માણો: અંધારું થાય તે પહેલાં હોડીમાં સરોવરનો ચક્કર, ઉત્તર કિનારે નૈના દેવી મંદિરનાં દર્શન, અને દીવા પ્રગટ્યા પછી મૉલ રોડ. રાત્રે સરોવરકાંઠાની રેસ્ટૉરન્ટમાં ભોજન — ભાંગ-ચટણી સાથે આલૂ-કે-ગૂટ્કે ચોક્કસ માગો.

નૈનીતાલ રોપ-વે તમને ૨,૨૭૦ મીટર ઊંચા સ્નો-વ્યૂ સુધી પહોંચાડે છે. સવારે આઠ પહેલાં જ જાઓ — ત્યારે નંદાદેવી શ્રેણી ક્ષિતિજ પર સ્પષ્ટ દેખાય છે; દસ પછી ધૂમ્મસ ગળી જાય. ટ્રૉલી ચાર મિનિટ લે છે, ભાવ સામાન્ય રીતે ₹૧૫૦ આસપાસ — ટિકિટ ખિડકી પર ચકાસી લો.

બપોર આ સરોવર-પ્રદેશ ફરે છે: ભીમતાલ — ટાપુ પર આવેલ એક્વેરિયમ, ચૂપ સત્તાલ — સાત નાના સરોવર, અને નૌ ખૂણાવાળું નૌકુચિયાતાલ. ચાર વાગ્યે પાછા ફરો, સ઼ઢ઼ (Thandi Sadak) — સ઼ઢ઼ ના ઓળામાં ચાલો. મૉલ-શૉપ આજે જ ટાળો — મસૂરીની Landour બેકરી ત્યાં ઉત્તમ ખરીદ-વ્યવહારની જગ્યા છે.

પાઈન અને ઓક વચ્ચેથી અઢી કલાક ઊતરો, રામનગર — જિમ કોર્બેટ નેશનલ પાર્કને કિનારે વસેલ બજાર-ગામ. રસ્તામાં, કાલાઢૂંગીમાં જિમ કોર્બેટના જૂના બંગ્લામાં 'કોર્બેટ મ્યૂઝિયમ' ચૂકશો નહીં — ચાળીસ મિનિટ, ઓછો ખર્ચ, અને કોર્બેટ વ્યક્તિ વિશે ઘણી ઓળખ.

કોસી નદીકાંઠે રિઝૉર્ટમાં ચેક-ઇન. સાંજે ગાર્જિયા દેવી મંદિર — નદીની વચ્ચોવચ ખડક પર ઊભેલ. ઠંડા મહિનામાં પાણી ઓછું હોય ત્યારે ચાલીને જઈ શકાય. આજ રાત ડ્રાઇવર આવતીકાલની સફારીની સૂચના આપે — પરમિટ, ગેટ, ઉઠવાનો સમય. ૪:૩૦ નો alarm મૂકો.

પાંચ પહેલાં ચા, અને પ્રથમ પ્રકાશ સાથે બિજ્રાની અથવા ઝિર્ના ગેટ ઊઘડે ત્યારે ખુલ્લી ગ્યિ઼ (Gypsy)માં. સવારના સાલ-જંગળ લંગૂર-ટ-ટ-ટ-ટ અને ઢોળ-ના અવાજ ભર્યા છે. ચિત્તળ, સાંભર, જંગળ-હાથી લગભગ નક્કી. વાઘ — ઉદ્યાનમાં ઘનતા ઊંચી છે — પણ જંગળ આદેશ માનતું નથી, અને અમે ક્યારેય વાઘ દેખાડવાનો વાયદો નથી કરતા. ત્રણ કલાક, નવ વાગ્યે પૂર્ણ નાસ્તા માટે પાછા.

બપોર તમારું. રિઝૉર્ટ-પૂલ, કોસી-કાંઠે naturalist સાથે ચાલ, અથવા ઝૂલ-ખાટ. કોઈ ticket-queue નહીં — અને એ જ કારણ છે કે બીજી Corbett-રાત જોઈએ.

આ સૌથી લાંબો ડ્રાઇવ-દિવસ — પણ ઉપજ મળે છે. તરાઈ-ખેતરો વટાવી હરિદ્વાર, બપોર સુધીમાં. ઘાટ-પાસે ભોજન, પછી એક કલાક હર કી પૌડી — જ્યાં ગંગા પહાડ છોડે. સૂર્યાસ્ત-ટાણે ગંગા-આરતી — દીવા, ઘંટ, નદી-ધ્વનિ. ભીડ પ્રવાસી-દર્શન નથી કરતી; આ સૈકાઓથી ચાલ્યો આવતો ક્રમ છે. ઈબાદત-ભાવ ન હોય તો પણ — એક વાર જાઓ.

ત્યારબાદ ગાડી — દેહરાદૂન શહેર વટાવી, બત્રીસ વળાંકો ઊંચે મસૂરી. હૉટેલ-ખિડકીની નીચે દૂન-ખીણના દીવા ઝળૂંબે ત્યારે સફર ઉપર અટકે — નીચે નહીં.

કેમ્પ્ટી ધોધ — નવ વાગ્યે બસ-ટ્રિપ-ટોળા આવે તે પહેલાં. ધોધ ૪૦ મીટર નીચે પ્રવાહ-ખૂણામાં પડે. ત્યારપછી ગન-હિલ રોપ-વે — ઑક્ટોબ઼ ૨ (October 2)ની સ઼ઢ઼ (clear) સ઼ઢ઼ (morning)માં ગંગૌ-ત઼ (Gangotri) ૩ (group) ક઼ (white)ઢ઼ (on) ક઼ (horizon). ₹૧૫૦ (one-way), ફે઼ (fare) ચ઼ (check) ક਼ (at) ટ(counter).

બપોર એ Mussoorie નો વધુ સારો સમય છે: સૌ પ્રથમ સપાટ Camel's Back Road ના લૂપ પર ચાલો, પછી બજારની ઉપર Landour ના દેવદારના રસ્તાઓ સુધી જાઓ. સો વર્ષ જૂનું Char Dukan નું ચોક એક બેકરી અને એક કૅફે ધરાવે છે, જ્યાં પેઢીઓથી રેસિપી બદલાઈ નથી. Mall Road રાત્રે રોશની અને ભીડથી ભરેલો હોય છે અને સાંજ ત્યાં જ પૂરી થાય છે. જો સવારે વધારાનો સમય હોય, તો Top Tibba ના દિવસ-ટ્રેક પર — જે શહેરની સૌથી ઊંચી ધાર છે — ચાર કલાકમાં તમને એકાંત અને હિમાલયના ભવ્ય દૃશ્યો મળશે.

છત પર છેલ્લો પહાડી નાસ્તો માણ્યા પછી, Jolly Grant એરપોર્ટ અથવા Dehradun સ્ટેશન સુધીનો નેવું મિનિટનો ઉતાર શરૂ થાય છે. પહાડી રસ્તાઓ આશ્ચર્યોથી ભરેલા હોય છે — ધીમો ટ્રક, ભૂસ્ખલન સુધારણા, ઢોરઢાંખરનો રસ્તો — એટલે ત્રણ કલાકની여유 રાખો અને એ વધારાનો સમય Mussoorie bazaarમાંથી બાલ મિઠાઈ ખરીદવામાં વાપરો. આ મિઠાઈ મુસાફરીમાં સારી રહે છે, અને ઘરે બેઠેલા કુમાઉની રિવાજ-નિરીક્ષકો તેની ખૂબ કદર કરશે.

જો તમારી ફ્લાઈટ સાંજની હોય, તો દહેરાદૂનની બહારે આવેલ Rajaji Tiger Reserve નો વ્યૂ પૉઇન્ટ એક કલાક ફાળવવા જેટલો ચોક્કસ યોગ્ય છે — જંગલી હાથીઓના ટોળાં સવારે જંગલની ધારે વિચરતાં હોય છે, અને ત્યાં પ્રવેશ પણ સહેલો છે.