દક્ષિણ આફ્રિકા પ્રવાસ માર્ગદર્શિકા

દક્ષિણ આફ્રિકા માટે એપ્રિલ – સપ્ટેમ્બર દરમિયાન પ્રવાસ કરો. આ મહિનાઓમાં હવામાન, ભીડ અને હવાઈ ભાડું ત્રણેય અનુકૂળ હોય છે — બહાર જાવ તો ત્રણમાંથી એક જતું કરવું પડે.

ચલણ

South African Rand (ZAR)

ભાષા

અગિયાર સત્તાવાર ભાષાઓ; પ્રવાસી જ્યાં જાય ત્યાં બધે અંગ્રેજી ચાલે છે.

સમય ક્ષેત્ર

SAST (UTC+2) — 3½ hours behind India

પ્લગ પ્રકાર

Type M (large three-pin) and Type C, 230V — carry a Type M adaptor

ભારતથી ફ્લાઇટ સમય

13 કલાક

ક્યાંથી ઉડાન

Mumbai · Delhi · Ahmedabad

• પરોઢિયે ક્રુગરની ગેમ ડ્રાઇવ

  દરવાજા સૂર્યોદયે ખૂલે છે અને પહેલા બે કલાક જ આખો ખેલ છે — દિવસ તપે એ પહેલાં ડામરના રસ્તે ચાલતા સિંહ, વાહન સામે રસ્તો ઓળંગતા હાથી, અને તમારો ટ્રેકર સારો હોય તો ડાળી પર પથરાયેલો દીપડો. શિયાળાના સૂકા મહિના બધું પાણીનાં ખાબોચિયાં પાસે ભેગું કરે છે. બંધ ગાડીને બદલે ખુલ્લું સફારી વાહન લો; ઝાડીના અવાજ સંભળાય છે અને ગાઇડ રેડિયો પર એકબીજા સાથે વાત કરે છે.

• ટેબલ માઉન્ટેન — કેબલ કારથી કે પગપાળા

  ફરતી કેબલ કાર પાંચ મિનિટમાં શહેરથી હજાર મીટર ઉપર સપાટ ટોચે પહોંચાડે છે, અને દૃશ્ય — બંને મહાસાગર, રોબન આઇલેન્ડ, દક્ષિણ તરફ લંબાતી દ્વીપકલ્પની ધાર — પોતાની ખ્યાતિ સાચી પાડે છે. સશક્ત ચાલનારા પ્લેટેક્લિપ ગોર્જ થઈને લગભગ અઢી કલાકમાં ચઢી શકે છે. રોકાણની પહેલી ચોખ્ખી સવારે જ જાઓ, છેલ્લા દિવસે નહીં: પવનને કારણે પર્વત સૂચના વગર બંધ થાય છે, અને જાણીતું "ટેબલક્લોથ" વાદળ દિવસો સુધી બેસી રહે છે.

• કેપ પેનિન્સ્યુલાનો ફેરો

  એક સંપૂર્ણ દિવસ: ખડકમાં કોતરેલા ચેપમેન્સ પીક ડ્રાઇવ પરથી બહાર, કેપ પોઇન્ટના દીવાદાંડી અને પવનથી વળેલી ફિનબોસ ઝાડી સુધી, અને પછી બોલ્ડર્સ બીચ થઈને પાછા — જ્યાં આફ્રિકન પેંગ્વિનની વસાહત વોકવેથી એક મીટર દૂર ગ્રેનાઇટ ખડકો વચ્ચે ડોલતી ચાલે છે. પર્વતના પૂર્વ ઢોળાવ પર કર્સ્ટનબોશ વનસ્પતિ ઉદ્યાનમાં દિવસ પૂરો કરો. પેંગ્વિનની વાસ બરાબર એવી જ છે જેવી તમને બીક છે; બાળકોને એની પરવા નહીં હોય.

• વાઇનલેન્ડ્સ — સ્ટેલનબોશ અને ફ્રાન્શૂક

  કેપ ટાઉનથી પિસ્તાળીસ મિનિટે, 1680ના દાયકાથી વવાયેલી દ્રાક્ષવાડીઓ વચ્ચે ખડકો નીચે કેપ ડચ શૈલીનાં ફાર્મહાઉસ બેઠાં છે. સ્ટેલનબોશ ઓક વૃક્ષોની હારવાળી શેરીઓવાળું યુનિવર્સિટી નગર છે; ફ્રેન્ચ હ્યુગેનોએ વસાવેલું ફ્રાન્શૂક નાનું છે અને દેશમાં બીજે ક્યાંય કરતાં સારું જમાડે છે. હોપ-ઓન વાઇન ટ્રામથી ડ્રાઇવર વગર ચાખણ શક્ય બને છે, અને મોટા ભાગની એસ્ટેટ દારૂ ન પીનારા મહેમાનોને છૂટથી દ્રાક્ષનો રસ પીરસે છે.

• જોહાનિસબર્ગનો ઇતિહાસ, જેમ કહેવાવો જોઈએ તેમ

  જોહાનિસબર્ગને ટ્રાન્ઝિટ સ્ટોપ ગણવાને બદલે એક દિવસ આપો. અપાર્થાઇડ મ્યુઝિયમ દુનિયાનાં મહાન સંગ્રહાલયોમાંનું એક છે — તમારી ટિકિટ તમને અચાનક "વ્હાઇટ" કે "નોન-વ્હાઇટ" દરવાજો ફાળવે છે, અને પહેલા પ્રદર્શન સુધી પહોંચતાં પહેલાં જ વાત સમજાઈ જાય છે. સોવેટોની વિલાકાઝી સ્ટ્રીટ દુનિયાની એકમાત્ર શેરી છે જ્યાં બે નોબેલ શાંતિ વિજેતા — મંડેલા અને ટુટુ — રહ્યા. ગાંધીજીએ અહીં બે દાયકા વકીલાત કરી; કોન્સ્ટિટ્યુશન હિલ પર એ જેલ છે જ્યાં એ અને મંડેલા બંને કેદ રહ્યા હતા.

• પેનોરમા રૂટ

  ક્રુગરની બાજુની ધાર પર બ્લાઇડ નદીએ પૃથ્વીની સૌથી મોટી લીલી ખીણોમાંની એક કોતરી છે. થ્રી રોન્ડાવેલ્સ વ્યૂપોઇન્ટ, ગોડ્સ વિન્ડો અને પાણીએ કોરેલા બોર્કસ લક પોટહોલ્સ રસ્તે-રસ્તે અડધા દિવસમાં સહેલાઈથી જોડાય છે, અને વ્યૂપોઇન્ટ લગભગ પાર્કિંગ પાસે જ છે — કોઈ ટ્રેકિંગ નહીં, એટલે કૌટુંબિક પ્રવાસમાં દાદા-દાદી માટે આ જ દૃશ્યોનો દિવસ છે.

• બ્રાય — દક્ષિણ આફ્રિકન બાર્બેક્યુ

  આ રાંધવાની રીત નહીં પણ સામાજિક પરંપરા છે — સાચા લાકડા પર, ગેસ પર ક્યારેય નહીં. બુરેવોર્સ સોસેજ અને લેમ્બ ચોપ્સ સામાન્ય છે; સફારી લોજમાં બ્રાય તારાઓ નીચેનું બોમા ડિનર બની જાય છે. શાકાહારીઓએ બ્રાય કરેલી મકાઈ — મીલીઝ — અને મોટા ભાગની લોજમાં મળતું શેકેલું હલૂમી જેવું ચીઝ માગવું.

• બની ચાઉ

  ડરબનના ભારતીય સમાજે અડધા બ્રેડનો અંદરનો ભાગ કાઢીને એમાં કરી ભરી, અને એ રાષ્ટ્રીય વાનગી બની ગઈ. કઠોળ અને બટાટાવાળી આવૃત્તિ બધે મળે છે, ભારતીય ધોરણે પણ મસાલો બરાબર હોય છે, અને હાથે ખાવું એ જ સાચી રીત છે. નામને સસલા સાથે કોઈ સંબંધ નથી — એ સૌપ્રથમ વેચનારા ગુજરાતી વાણિયા વેપારીઓ પરથી પડ્યું છે.

• કેપ મલય કરી અને બોબોટી

  બો-કાપ વિસ્તાર કેપનું સૌથી જૂનું ફ્યુઝન ભોજન રાંધે છે — સૂકા મેવાથી સહેજ ગળી, હળવા મસાલાની કરી, જે ઇન્ડોનેશિયન અને ભારતીય ગુલામો તથા વેપારીઓની વારસાગત છે. ઈંડાના કસ્ટર્ડ નીચે શેકેલો મસાલેદાર કીમો — બોબોટી — અહીંની ઓળખ છે; મસૂરવાળી આવૃત્તિ માગો, જે મોટા ભાગનાં બો-કાપ રસોડાં બનાવે છે.

• રૂઇબોસ, બિલ્ટોંગ અને કૂકસિસ્ટર્સ

  રૂઇબોસ ચા ફક્ત કેપ ટાઉનની ઉત્તરે સેડરબર્ગમાં ઊગે છે અને કુદરતી રીતે કૅફીન વગરની છે — દૂધ નાખીને, ચાની જેમ બનાવીને અજમાવો. બિલ્ટોંગ હવામાં સૂકવેલું મસાલેદાર માંસ છે, રાષ્ટ્રીય નાસ્તો. કૂકસિસ્ટર્સ ચાસણીમાં બોળેલી ગૂંથેલી વેણી જેવી વાનગી છે અને સ્વાદ ચોંકાવનારી રીતે કરકરા ગુલાબજાંબુ જેવો લાગે છે.

• શાકાહારી અને જૈન પ્રવાસીઓ માટેજૈન અનુકૂળ

  ધાર્યા કરતાં સહેલું છે. જોહાનિસબર્ગનું ફોર્ડ્સબર્ગ અને ડરબનના ભારતીય વિસ્તારો ઘર જેવું શુદ્ધ શાકાહારી રાંધે છે, અને કેપ ટાઉનમાં લોંગ સ્ટ્રીટ અને સી પોઇન્ટ આસપાસ ભારતીય રેસ્ટોરાં છે જે એક દિવસની જાણ સાથે જૈન ભોજન બનાવે છે. ખરી ખોટ સફારીમાં છે: બુશ લોજ નક્કી મેનુ રાંધે છે, એટલે અમે બુકિંગ વખતે જ ભોજનની જરૂરિયાત નોંધાવીએ છીએ અને લાંબા ડ્રાઇવના દિવસો માટે થેપલાં સાથે રખાવીએ છીએ. સુપરમાર્કેટનાં લેબલ શાકાહારી વસ્તુઓ પર લીલો V સ્પષ્ટ બતાવે છે.

બુકિંગ વખતે ભોજન પસંદગી જણાવો — શાકાહારી, જૈન કે હલાલ — અને અમે તમારી ઇટિનરરીની દરેક હોટેલ અને રેસ્ટોરન્ટને જાણ કરીશું.

• રૂઇબોસ ચા અને ફિનબોસ મધ — બંને ઊંચકવામાં હલકાં અને ઘરે ક્યાંય ન મળે
• મણકાની એન્ડેબેલે અને ઝુલુ કારીગરી — ટાઉનશિપ સહકારી મંડળીઓમાંથી ખરીદો, જ્યાં કારીગરને સીધું વળતર મળે છે
• કેપ ટાઉન વોટરફ્રન્ટની વર્કશોપમાંથી સ્પ્રિંગબોક અને કુડુ ચામડાની વસ્તુઓ
• ડ્યુટી ફ્રીમાંથી અમારુલા ક્રીમ લિકર — એ મરુલા ફળમાંથી બને છે જે ચોરવા હાથી જાણીતા છે
• પ્રોટિયા ભાતનાં લિનન અને સિરામિક — કિંગ પ્રોટિયા રાષ્ટ્રીય ફૂલ છે અને ડિઝાઇનની ઓળખ છે
• નાની બ્રાન્ડનાં અથાણાં-ચટણી માટે કેપ ટાઉનનાં નેબરગુડ્સ અને ઓરાન્યેઝિખ્ટ બજાર

અહીં માન આપવા જેવી ચીજ છે અંતર: જોહાનિસબર્ગથી ક્રુગર રસ્તે પાંચ કલાક છે, અને જોહાનિસબર્ગથી કેપ ટાઉન બે કલાકની ફ્લાઇટ — ડ્રાઇવ ક્યારેય નહીં. ફ્લાયસફેર અને એરલિંકની ડોમેસ્ટિક ફ્લાઇટ વારંવાર છે અને વહેલા બુક કરો તો સસ્તી. જોહાનિસબર્ગ અને કેપ ટાઉનમાં ઉબર સારી ચાલે છે અને રાત્રે એ જ સાચી પસંદગી છે — રસ્તા પરથી ટૅક્સી ન રોકો. ક્રુગરની અંદર પહેલી મુલાકાતે જાતે ચલાવવા કરતાં ગાઇડ સાથેનું ખુલ્લું વાહન સારું: ગાઇડ રેડિયો પર દર્શન વહેંચે છે, અને પાર્કની 50 કિમી/કલાકની મર્યાદા તથા દરવાજાના સમય કડક રીતે પળાય છે. કેપ ટાઉનમાં હોપ-ઓન બસ દ્વીપકલ્પનાં સ્થળો સારી રીતે આવરે છે.

• ગુનાની ચેતવણીઓ સાચી છે પણ શહેરી સમજથી સંભાળી શકાય એવી છે: અંધારા પછી ઉબર વાપરો, ફોન કૅફેના ટેબલ પરથી ઉઠાવી લો, ઘરેણાં હોટેલના સેફમાં મૂકો, અને પ્રવાસી વિસ્તારોમાં જ રહો — જોહાનિસબર્ગમાં સેન્ડટન અને રોઝબેંક, કેપ ટાઉનમાં સિટી બાઉલ, એટલાન્ટિક સીબોર્ડ અને V&A. ટાઉનશિપની મુલાકાત સ્થાનિક ગાઇડ સાથે ફળદાયી છે અને એના વગર અયોગ્ય.
• પાર્ક કરેલી ગાડીમાં કંઈ પણ દેખાય એમ ન છોડો — ખાલી થેલો પણ નહીં. જોહાનિસબર્ગમાં ટ્રાફિક સિગ્નલ પર કાચ બંધ રાખો અને થેલા સીટ પર નહીં, ડિકીમાં રાખો.
• સફારીના નિયમો એટલા માટે છે કે પ્રાણીઓ ખરેખર જંગલી છે: ચિહ્નિત જગ્યાઓ સિવાય વાહનમાંથી ક્યારેય ન ઊતરો, દર્શન વખતે ખુલ્લા વાહનમાં ઊભા ન થાઓ, અને હાથ અંદર રાખો. કેપ પોઇન્ટના બબૂન હાથમાંથી ખાવાનું ઝૂંટવી લે છે — ખુલ્લો નાસ્તો સાથે ન રાખો.
• ક્રુગરના લોવેલ્ડ માટે મેલેરિયાની દવા લેવાની ભલામણ છે; પ્રસ્થાનના બે અઠવાડિયાં પહેલાં ટ્રાવેલ ક્લિનિકની સલાહ લો. કેપ ટાઉન, જોહાનિસબર્ગ અને વાઇનલેન્ડ્સ મેલેરિયા-મુક્ત છે, અને દવા ટાળવી હોય તો ઈસ્ટર્ન કેપનાં ખાનગી અભયારણ્યો પણ.
• ટેબલ માઉન્ટેનનું હવામાન ઝડપથી પલટાય છે. ગરમ દિવસે પણ એક ગરમ કપડું સાથે રાખો, અને ટ્રેક કરો તો ચિહ્નિત રસ્તા વાપરો અને બપોર પહેલાં શરૂ કરો — માઉન્ટન રેસ્ક્યુના આંકડામાં મોટા ભાગે એ લોકો છે જેમણે આમાંનું કંઈ ન કર્યું.
• લોડ-શેડિંગ — નિર્ધારિત વીજકાપ — હજુ છૂટાછવાયા થાય છે. સારી હોટેલોમાં જનરેટર છે; તોય ફોન ચાર્જ રાખો અને દિવસના થેલામાં ટોર્ચ રાખો.

વ્યક્તિદીઠ, રોજનો, જમીન પરનો ખર્ચ — ભોજન, સ્થાનિક વાહન અને પ્રવેશ ટિકિટ. ફ્લાઇટ અને હોટેલ પેકેજની કિંમતમાં છે, અહીં નહીં.