ભારત
બૅકવૉટરની સવાર, ચાની ટેકરીઓ, દરિયાકિનારે નાસ્તો
આ સ્થળ
કેરળ 600 કિલોમીટર લાંબી દરિયાકિનારાની પટ્ટી છે, જેમાં ત્રણ અલગ અલગ પ્રવાસ સમાયેલા છે. દરિયાની સપાટીએ બૅકવૉટર છે — આલપ્પુઝા અને કુમારકોમની આસપાસ સરોવરો અને નહેરોની જાળ, જ્યાં ચોખાની હોડીમાંથી બનેલી હાઉસબોટ એક રાત માટે તમારી હોટેલ બની જાય છે. ત્યાંથી દોઢ કલાક અંદર જતાં જમીન 1,600 મીટર ઊંચે ચઢે છે અને ચાના પ્રદેશમાં ફેરવાય છે: મુન્નાર, થેક્કડી, સવારનું ધુમ્મસ અને એલચી.
પહેલી વાર જનારા માટે કેરળ સહેલું છે, કારણ કે અહીંની વ્યવસ્થા સારી છે. રસ્તા સારા છે, અંગ્રેજી બધે ચાલે છે, હૉસ્પિટલો દેશમાં શ્રેષ્ઠ ગણાય છે, અને ડ્રાઇવર-કમ-ગાઇડ સાથેની કાર આખા દિવસ માટે મુંબઈની એરપોર્ટ ટૅક્સી કરતાં સસ્તી પડે છે. ફોર્ટ કોચી — ચીની માછીમારી જાળ, સોળમી સદીનું પોર્ટુગીઝ ચર્ચ, જ્યુ ટાઉનના મસાલાના ગોદામ — અડધા દિવસનું નહીં, બે નિરાંતના દિવસોનું સ્થળ છે.
ગુજરાતી પરિવાર માટે સૌથી વ્યવહારુ મુદ્દો ખાવાનો છે. નાળિયેર, મીઠો લીમડો અને ભાત મુખ્ય છે, દરેક શહેરમાં શુદ્ધ શાકાહારી રસોડાં સહેલાઈથી મળે છે, અને કેળના પાન પર પીરસાતી પરંપરાગત "સદ્યા" વ્યાખ્યાથી જ સંપૂર્ણ શાકાહારી હોય છે — 24 વાનગી, એકેયમાં માંસ નહીં.
શ્રેષ્ઠ મહિના
સોનેરી રંગના મહિનાઓ એટલે કેરળ નો શ્રેષ્ઠ સમય — હવામાન, ભીડ અને કિંમત, ત્રણેય સાથે.
સોનેરી = પ્રવાસ માટે શ્રેષ્ઠ મહિનાટીપાં = મહિનો કેટલો વરસાદી છેઊંચું / નીચું °C
હોલિડે પેકેજ
સૌથી વધુ વેચાતું7N / 8Dકોચી 1N · મુન્નાર 2N · થેક્કડી 1N · આલેપ્પી 1N · કોવલમ 2N
એક જ પ્રવાસમાં કેરળનો સંપૂર્ણ સ્વાદ — વસાહતી ફોર્ટ કોચી, મુન્નારના ચાના ઢોળાવ, થેક્કડીમાં પેરિયાર સરોવરની ક્રૂઝ, વેમ્બનાડ બેકવોટર્સ પર હાઉસબોટમાં એક રાત, અને કોવલમની રેતી પર છેલ્લી બે રાત્રિ. સમગ્ર પ્રવાસ ખાનગી ગાડીમાં — કોઈ મોટી બસ નહીં, કોઈ નિશ્ચિત ગ્રુપ નહીં.
₹26,910 Flamingo Travels પર
*સૂચક — અંતિમ કિંમત લાઇવ ઉપલબ્ધતા પર નક્કી થાય છે.
નવું5N / 6Dમુન્નાર 2N · થેક્કડી 1N · આલેપ્પી 1N · કોચી 1N
ટૂંકું અને લાડ લડાવતું કેરળ — મુન્નાર અને થેક્કડીમાં ચાર-સ્ટાર એસ્ટેટ રોકાણ, આલેપ્પીમાં પોતાના અપર ડેક સાથેની પ્રીમિયમ વન-બેડરૂમ હાઉસબોટ, દંપતી માટે આયુર્વેદિક માલિશ, અને ચાના બગીચામાં ગોઠવાયેલું એક મીણબત્તીની રોશનીવાળું રાત્રિભોજન. ખાનગી ગાડી, લવચીક સમય, કશું કોઈ સાથે વહેંચવાનું નહીં.
*સૂચક — અંતિમ કિંમત લાઇવ ઉપલબ્ધતા પર નક્કી થાય છે.
તમારા દિવસો માટે
બપોરે પુન્નમડાથી હાઉસબોટમાં ચઢો, બપોર આખી પહોળા વેમ્બનાડ સરોવરમાં ફરો, અને રાત્રે ડાંગરના ખેતરની પાળ પાસે લંગર નાખો. રસોઈયો બોટ પર જ હોય છે અને બુકિંગ વખતે કહો તો સંપૂર્ણ શાકાહારી મેનૂ બનાવી આપે છે. એવી બોટ પર જ આગ્રહ રાખો જે ખરેખર ફરે — ઘણા ઑપરેટરો બોટ એક જ જગ્યાએ લંગર નાખીને માત્ર દૃશ્યના પૈસા લે છે.
કોચીથી નીકળતો રસ્તો પહેલાં રબર, પછી મસાલા અને પછી ચાના બગીચામાંથી પસાર થાય છે — બદલાવ કારમાંથી જ દેખાય છે. કોલુક્કુમલાઈમાં — દુનિયાનો સૌથી ઊંચો ચાનો બગીચો, જ્યાં ફક્ત જીપ જ પહોંચે — પાંદડાં ચૂંટતી હાર સાથે ચાલો, અથવા નલ્લથન્નીનું ટાટા ટી મ્યુઝિયમ જુઓ. ટોપ સ્ટેશન સાત વાગ્યા સુધીમાં પહોંચી જાઓ, નીચેની ખીણ વાદળોથી ભરાય તે પહેલાં.
પેરિયાર જળાશય પર દિવસની પહેલી સ્લોટની 90 મિનિટની બોટ જ કિનારે હાથી, ગૌર અને સાંભર બતાવે છે. પછીની બોટમાં ફક્ત પાણી દેખાય છે. વાંસનો તરાપો અને બોર્ડર હાઇક એથી ઘણા સારા છે, પણ બંને માટે ઇકોટૂરિઝમ કાઉન્ટર પર બે દિવસ પહેલાં જાતે જઈને બુકિંગ કરાવવું પડે છે.
ચીની માછીમારી જાળ, સેન્ટ ફ્રાન્સિસ ચર્ચ જ્યાં વાસ્કો દ ગામાને પહેલાં દફનાવાયો હતો, પરદેશી સિનેગોગ અને જ્યુ ટાઉનના મરીના ગોદામ — બધું એક જ સવારની ચાલમાં આવી જાય. કેરળ કથકલી સેન્ટરમાં કથકલીનું બુકિંગ કરાવો અને એક કલાક વહેલા પહોંચો — મેકઅપ થતો જોવો એ નાટક કરતાં પણ સારો અનુભવ છે.
વર્કલા વધુ સુંદર છે — ઉપર કૅફે અને નીચે મંદિરનો દરિયાકિનારો ધરાવતી લાલ લેટેરાઇટ ભેખડ. મરારી, આલપ્પુઝાથી ચાળીસ મિનિટ, સપાટ, શાંત અને પરિવાર માટેનો છે, બંને છેડે માછીમારોની હોડીઓ સાથે. બંનેમાંથી એકેયમાં કોવલમ જેવી ભીડ કે ધંધાદારીઓનો ત્રાસ નથી.
સાચી પંચકર્મ ચિકિત્સા માટે ચૌદ દિવસ અને ડૉક્ટર જોઈએ; સાત રાતનો રિજુવેનેશન પ્રોગ્રામ એનું વ્યવહારુ સ્વરૂપ છે. કેરળ ટૂરિઝમના ગ્રીન લીફ કે ઑલિવ લીફ પ્રમાણપત્રવાળા કેન્દ્રમાં જ જાઓ — એ ખરેખર તપાસાયેલું ધોરણ છે. ચોમાસું — જૂનથી ઑગસ્ટ — પરંપરાગત ઉપચારની ઋતુ છે અને ત્યારે ભાવ સૌથી ઓછા હોય છે.
અંદાજિત
જમીન પરનો રોજિંદો ખર્ચ, વ્યક્તિદીઠ — ખાવાનું, સ્થાનિક વાહન અને પ્રવેશ ટિકિટ, પેકેજની બહાર.
કરકસરથી
₹1,500
રોજ, વ્યક્તિદીઠ
સ્ટ્રીટ ફૂડ, જાહેર વાહન, એક પેઇડ સ્થળ
આરામદાયક
₹3,800
રોજ, વ્યક્તિદીઠ
રેસ્ટોરન્ટ ભોજન, ટૅક્સી, એક-બે ટૂર
લક્ઝરી
₹11,000
રોજ, વ્યક્તિદીઠ
ફાઇન ડાઇનિંગ, પ્રાઇવેટ કાર, પ્રીમિયમ અનુભવ
વિઝા
આ ભારતમાં જ પ્રવાસ છે. હોટેલ ચેક-ઇન અને ફ્લાઇટ માટે સરકારી ફોટો ઓળખપત્ર સાથે રાખો — આધાર, પાન, પાસપોર્ટ કે ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ.
વ્યવહારુ વાતો
કેળના પાન પરની થાળી — 24થી 28 વાનગી, ભાત, સંભાર, અવિયલ, ઓલન, થોરન અને પાયસમ — અને એકેએક શાકાહારી. બપોરે પીરસાય છે, જમણા હાથે ખવાય છે, અને પૂરું થાય ત્યારે પાન પોતાની તરફ વાળવાનું. જૈન પ્રવાસી માટે નોંધ: અવિયલ અને ઓલન સૂરણ અને બીજાં કંદમૂળ પર આધારિત છે; કહેશો તો મોટા ભાગનાં રસોડાં બદલી આપે છે.
આથો આપેલા ચોખા અને નાળિયેરની, કિનારીએ જાળીદાર બનતી પૅનકેક, સાથે આછો, હળવો નાળિયેરના દૂધનો સ્ટ્યૂ. "વેજિટેબલ સ્ટ્યૂ" સ્પષ્ટ કહો — ચિકનવાળી વાનગીનું નામ મેનૂમાં લગભગ સરખું જ હોય છે. બટાટા કઢાવી નાખો અને ડુંગળી ઓછી કરાવો તો એ જૈન માટે લગભગ ચાલે એવી થાય છે — કેરળના મેનૂમાં બીજું બહુ ઓછું આટલું નજીક આવે છે.
કેરળનો રોજિંદો નાસ્તો: ચોખાના લોટ અને છીણેલા નાળિયેરના થરવાળો બાફેલો રોલ, સાથે કાળા ચણાની કરી. સંપૂર્ણ શાકાહારી, એટલો ભરપેટ કે બપોરનું ભોજન છોડી શકાય, અને દરેક રસ્તા કિનારેની ચાની દુકાને ₹80થી ઓછામાં મળે.
પડવાળો, થપથપાવીને બનાવાતો, પડ છૂટા પડે એવો પરોટા — કેરળ આના પર ચાલે છે. રસ્તા કિનારેની "થટ્ટુકડા"માં ખાઓ, પણ સ્પષ્ટ કહો: મોટા ભાગની જગ્યાએ સાથે આપોઆપ બીફ આવે છે, વેજ કુરમા નામ લઈને માંગવું પડે છે.
અડા પ્રધમન ગોળ અને નાળિયેરના દૂધનું પાયસમ છે, પાલડા દૂધનું. નાળિયેર તેલમાં તળેલી નેન્દ્રન કેળાની વેફર ઘરે લઈ જવા જેવી છે; કોઝિકોડમાં તો "સ્વીટ મીટ સ્ટ્રીટ" નામની આખી ગલી છે જ્યાં બાર જાતના ઘઉંના હલવા મળે છે. બધું શાકાહારી અને પ્રવાસમાં બગડે નહીં એવું.
બુકિંગ વખતે ભોજન પસંદગી જણાવો — શાકાહારી, જૈન કે હલાલ — અને અમે તમારી ઇટિનરરીની દરેક હોટેલ અને રેસ્ટોરન્ટને જાણ કરીશું.
અંતર નકશામાં નાનું લાગે છે પણ ડ્રાઇવ લાંબી થાય છે — કોચીથી મુન્નાર 130 કિમી છે, પણ વળાંકોમાં ચાર કલાક લાગે. લગભગ દરેક પ્રવાસી આખી ટ્રિપ માટે ડ્રાઇવર સાથે કાર બુક કરે છે — સેડાન માટે પેટ્રોલ સહિત રોજના ₹3,000–4,500 — અને એ જ યોગ્ય નિર્ણય છે. કોચીમાં એરપોર્ટ તરફથી શહેરમાં આવતી સાફસૂથરી મેટ્રો છે, ફોર્ટ કોચીની સરકારી ફેરી ₹10માં ચાલે છે, અને છ કલાક કારમાં બેસવું ન હોય તો કોચી–તિરુવનંતપુરમ ટ્રેનો વારંવાર અને આરામદાયક છે.
પ્રવાસ માર્ગદર્શિકા
મહિનાવાર હવામાન, પૈસા, પ્લગ, ખાવાનું, ખરીદી અને નાની વાતો જે કોઈ કહેતું નથી.
