બાકુ બુલવાર્ડ, ૪ રાત્રિ

હૈદર અલીયેવ ઇન્ટરનેશનલ કેન્દ્રથી ત્રીસ મિનિટ છે. ચેક-ઇન પછી બાકુ બુલવાર્ડ પર ચાલો — કેસ્પિયન કિનારે કેટલાય કિલોમીટર લાંબી બગીચાવાળી પગદંડી, જ્યાં આખી સાંજ પાછળ ત્રણ ફ્લેમ ટાવર્સ રંગ બદલતા રહે છે. બગીચામાં કોતરેલી નહેરોવાળું લિટલ વેનિસ રાત્રે દસ સુધી ગોંડોલા ચલાવે છે.

સવારે યુનેસ્કો યાદીમાં સામેલ કિલ્લેબંધ જૂનું શહેર ઇચેરીશેહેર — બારમી સદીનો મેઇડન ટાવર અને શિરવાનશાહોનો મહેલ, બંને એકબીજાથી દસ મિનિટ ચાલવાના અંતરે. પછી હૈદર અલીયેવ કેન્દ્ર, ઝાહા હદીદની એ ઇમારત જેમાં ક્યાંય સીધી રેખા નથી. બપોરે અબશેરોન દ્વીપકલ્પ તરફ — અતેશગાહ અગ્નિ મંદિર, જેની સંભાળ એક સમયે મુલતાન અને પંજાબના ભારતીય વેપારીઓ રાખતા, અને યાનાર દાગ, કુદરતી ગેસવાળી એ ટેકરી જે સદીઓથી સતત સળગે છે.

કિનારે કિનારે એક કલાક દક્ષિણે ગોબુસ્તાન, જ્યાં ૪૦,૦૦૦ વર્ષ દરમિયાન પથ્થરો પર શિકારીઓ, હોડીઓ અને નર્તકોનાં ૬,૦૦૦થી વધુ શિલાચિત્રો કોતરાયાં છે. ત્યાંથી અલગ કાચા રસ્તે — જ્યાં લાડા ૪x૪ સિવાય કંઈ ટકતું નથી — કાદવના ઠંડા જ્વાળામુખીના મેદાનમાં જવાય, જ્યાં ભૂખરી માટી એક-એક મીટર ઊછળે છે. પાછા ફરતાં ભેખડ પરની બીબી-હેયબત મસ્જિદે વિરામ.

લાંબો પણ સુંદર દિવસ — ઉત્તર-પશ્ચિમે સાડા ત્રણ કલાક ગ્રેટર કોકેશસમાં, ડૂબેલાં વૃક્ષોવાળા નોહુર સરોવર પાસેથી પસાર થઈને ગબાલા. તુફાનદાગ કેબલ કાર ત્રણ તબક્કે આશરે ૧,૯૦૦ મીટરે લઈ જાય છે, જ્યાં હવા આલ્પાઇન છે અને પાછળ ખીણ ઊંડે ઊતરી જાય છે. પાછા ફરતાં પહેલાં દોલ્મા, સાજ અને તાજી તંદિર રોટીનું કોકેશસી ભોજન.

નાસ્તો અને ચેક-આઉટ; ફ્લાઇટ પરવાનગી આપે તો નિઝામી સ્ટ્રીટના ખરીદી વિસ્તારમાં છેલ્લો એક કલાક. બાકુની કેવિયર અને અઝરબૈજાની કેસર બંને માટે ભારતીય કસ્ટમમાં બિલ જોઈએ. લાકડાના કોશેટા જેવા આકારનું એરપોર્ટ ટર્મિનલ માત્ર જોવા ખાતર પણ વહેલા પહોંચવા જેવું છે.