અઝરબૈજાન પ્રવાસ માર્ગદર્શિકા

અઝરબૈજાન માટે એપ્રિલ – ઓક્ટોબર દરમિયાન પ્રવાસ કરો. આ મહિનાઓમાં હવામાન, ભીડ અને હવાઈ ભાડું ત્રણેય અનુકૂળ હોય છે — બહાર જાવ તો ત્રણમાંથી એક જતું કરવું પડે.

ચલણ

Azerbaijani Manat (AZN)

ભાષા

અઝરબૈજાની; રશિયન વ્યાપક, શહેરના યુવાન કર્મચારીઓમાં અંગ્રેજી.

સમય ક્ષેત્ર

AZT (UTC+4) — 1½ hours behind India

પ્લગ પ્રકાર

Type C / F, 220V

ભારતથી ફ્લાઇટ સમય

4.5 કલાક

ક્યાંથી ઉડાન

Ahmedabad · Mumbai · Delhi

• 

  અતેશગાહ અને યાનારદાગ — જે આગ ઓલવાઈ નથી

  અતેશગાહ કુદરતી ગેસના ઝરા ફરતે બાંધેલી પંચકોણી સરાઈ છે, જેને સત્તરમી સદીથી ભારતીય શૈવ અને શીખ વેપારીઓએ મંદિર તરીકે વાપરી — એમનાં દેવનાગરી અને ગુરુમુખી લખાણ ઓરડીઓ ઉપર આજેય વાંચી શકાય છે. વીસ મિનિટ આગળ યાનારદાગ એવી ટેકરી છે જે સદીઓથી બસ સળગ્યા કરે છે.

• 

  ઇચેરીશેહેર, કિલ્લેબંધ જૂનું નગર

  બારમી સદીની દીવાલોની અંદર યુનેસ્કો-સૂચિબદ્ધ એક ચોરસ કિલોમીટર, એક છેડે શિરવાનશાહનો મહેલ અને બીજે છેડે મેઇડન ટાવર. પગપાળા બે કલાક લાગે છે અને બાકુનો આ એક જ ભાગ છે જે સમારેલો નહીં, ખરેખર જૂનો છે. સાંજે જાઓ, જ્યારે પથ્થર દિવસની ગરમી પકડી રાખે છે.

• 

  ગબાલા — કેબલ કાર, ધોધ અને નોહુર તળાવ

  બાકુથી સાડા ત્રણ કલાક કૉકેશસની તળેટીમાં. તુફાનદાગ ગોંડોલા 1,920 મીટર સુધી ચઢે છે, યેદ્દી ગોઝેલ સાત પગથિયાંનો ધોધ છે જેની બાજુમાં ચઢાય છે, અને નોહુર શાંત લીલું તળાવ છે જ્યાં હલેસાંવાળી હોડીઓ છે. દિવસની ટ્રિપને બદલે રાત રોકાઓ; અંધારા પછીનો પાછો રસ્તો જોખમ વસૂલ કરાવતો નથી.

• ગોબુસ્તાનનાં શૈલચિત્રો અને કાદવના જ્વાળામુખી

  બાકુથી કલાક દક્ષિણે એક ટેકરી પર છ હજાર શૈલચિત્રો — શિકારીઓ, હોડીઓ અને નાચતી આકૃતિઓ, કેટલાંક બાર હજાર વર્ષ જૂનાં. કાદવના જ્વાળામુખી ત્યાંથી બીજી વીસ મિનિટ દૂર છે, એવા કાચા રસ્તે જ્યાં સામાન્ય ટૅક્સી જવાની ના પાડે — સ્થળના દરવાજે સ્થાનિક 4x4 ગોઠવો; આ ટ્રાન્સફર જ લોકો બજેટમાં ગણવાનું ભૂલી જાય છે.

• કુબા, ખિનાલુગ અને લાલ નગર

  કુબા સફરજનની વાડીઓમાંથી અઢી કલાક ઉત્તરે છે. નદીની સામે પાર કિરમિઝી કસબા છે, જેને ઇઝરાયલ બહારનું એકમાત્ર સંપૂર્ણ યહૂદી નગર કહેવાય છે, અને ત્યાં ચાલુ સિનેગોગ છે. એથી આગળ રસ્તો 2,300 મીટરે ખિનાલુગ સુધી ચઢે છે — પથ્થરનાં ઘરોનું ગામ, જ્યાંના લોકોની ભાષાનો આસપાસની કોઈ ભાષા સાથે સંબંધ નથી.

• સંધ્યાએ હૈદર અલીયેવ સેન્ટર અને ફ્લેમ ટાવર

  ઝાહા હદીદની આ ઇમારતના આખા બાહ્ય આવરણમાં ક્યાંય સીધી રેખા નથી, અને મોડી બપોરે જ્યારે પડછાયો કામ કરે ત્યારે એ વધુ સારી ઝીલાય છે. શહેર પરના ત્રણ ફ્લેમ ટાવર પર LED આવરણ છે જે અંધારા પછી અગ્નિની એનિમેશન ચલાવે છે — હાઇલેન્ડ પાર્કની ટેરેસ પરથી સૌથી સારું દેખાય છે, અને એ મફત છે.

• પ્લોવશાકાહારી

  લોટના પડ નીચે બફાયેલા કેસરી ભાત, સાથે ઘેટું, સિંગોડા અને સૂકો મેવો — આ પ્રસંગની વાનગી છે. શાકાહારી આવૃત્તિ પણ છે — ભાજીવાળી સબ્ઝી પ્લોવ — અને સૂકી જરદાળુ-કિસમિસવાળી મીઠી પણ; બંને મળે છે અને બંને નામ લઈને માગવી પડે.

• કુતાબશાકાહારી

  તવા પરથી ઊતરતી પાતળી વાળેલી રોટી, અને દેશનું સૌથી સારું શાકાહારી સ્ટ્રીટ ફૂડ. માંસવાળીને બદલે "ગોયર્તી" (ભાજી) કે "બલકાબાક" (કોળું) માગો; એ એ જ તવા પર બને છે, એટલે તમારે ફરક પડતો હોય તો કહી દેજો.

• દોલમા અને દોવગાશાકાહારી

  દોલમામાં ભરણ ચોખાનું કે ઘેટાંના કીમાનું હોય છે, એટલે નામ લઈને માગો. દોવગા દહીં અને ભાજીનો ગરમ સૂપ છે જેને ગુજરાતી જીભ તરત ઓળખી લે — એ સાદી રીતે કહીએ તો સુઘડ કઢી છે, અને સામાન્ય રીતે માંસ વગરની.

• મુરબ્બા સાથે ચા, અને શેકી હલવા

  કાળી ચા નાસપતી આકારના આર્મુદુ ગ્લાસમાં અપાય છે, બાજુમાં આખા ફળના મુરબ્બાની ચમચી — એ ચામાં હલાવવાનો નથી; પહેલાં મુરબ્બાની ચમચી, પછી ચા. શેકી હલવો અખરોટ અને કેસરની ચાસણીવાળી પડવાળી મીઠાઈ છે અને ઘરે લઈ જવા માટે સારી ટકે છે.

• બાકુમાં ભારતીય શાકાહારી, અને એની બહાર કશું નહીંજૈન અનુકૂળ

  ભારતીય પ્રવાસીઓની સંખ્યાએ નિઝામી સ્ટ્રીટ અને ફાઉન્ટન સ્ક્વેર આસપાસ ભારતીય રેસ્ટોરાંનું ખરું ઝુમખું ઊભું કર્યું છે, જેમાં કેટલીક શુદ્ધ શાકાહારી છે, અને એક દિવસની જાણ સાથે જૈન પણ શક્ય છે. ગબાલા, કુબા કે ગોબુસ્તાન માટે શહેર છોડો પછી કશું ધારશો નહીં — પહાડના દિવસો માટે થેપલાં અને ભાથું સાથે રાખો.

બુકિંગ વખતે ભોજન પસંદગી જણાવો — શાકાહારી, જૈન કે હલાલ — અને અમે તમારી ઇટિનરરીની દરેક હોટેલ અને રેસ્ટોરન્ટને જાણ કરીશું.

• દાડમની દરેક વસ્તુ — નારશરાબ ચટણી, રસનું સાંદ્ર અને દાડમનો વાઇન
• અઝરબૈજાની ગાલીચા, પણ ફક્ત કાર્પેટ મ્યુઝિયમ મારફતે મળતા નિકાસ પ્રમાણપત્ર સાથે
• યાશિલ બાઝાર લીલા બજારમાંથી કેસર અને સુમાક — છૂટક વેચાય છે અને એરપોર્ટ કરતાં ઘણું સસ્તું
• શેકી હલવો અને બાકુ બકલાવા, ફ્લાઇટ માટે ડબ્બામાં
• આર્મુદુ ચાના ગ્લાસ અને સમોવર સેટ, જે ધાર્યા કરતાં સારી રીતે પેક થાય છે
• કેવિયાર ફક્ત CITES નિકાસ લેબલવાળી લાઇસન્સવાળી દુકાનમાંથી — બાકી બધું કસ્ટમ પર જપ્ત થાય છે

બાકુમાં બે લાઇનની સ્વચ્છ મેટ્રો છે, જે બાકીકાર્ડ પર ચાલે છે, પણ બોલ્ટ એટલું સસ્તું છે કે મોટાભાગના પ્રવાસી મેટ્રો વાપરતા જ નથી — આખું શહેર ઓળંગવાનું ભાડું એક કૉફી કરતાં ઓછું. જાંબલી લંડન-શૈલીની ટૅક્સી મીટર પ્રમાણે અને પ્રામાણિક છે. ગબાલા, કુબા, ગોબુસ્તાન અને શાહદાગ માટે દિવસના હિસાબે ડ્રાઇવર સાથે કાર લો; આંતરશહેરી રસ્તા સારા પણ અંધારા છે, અને ખિનાલુગ કે કાદવના જ્વાળામુખી સુધીના છેલ્લા ટુકડા માટે સ્થાનિક 4x4 ગોઠવવી પડે.

• નાગોર્નો-કારાબાખ જવાનો પ્રયાસ ન કરો કે આર્મેનિયાની સરહદ પાસે ન જાઓ, અને ધ્યાન રાખો કે પાસપોર્ટમાં આર્મેનિયાનો વિઝા કે પ્રવેશ સિક્કો હોય તો બાકુમાં પ્રવેશ નકારાઈ શકે છે. આ પ્રદેશનો સૌથી ગંભીર પરિણામવાળો નિયમ આ જ છે.
• લશ્કરી સ્થાપનો, સરહદી ચોકીઓ અને કેટલીક સરકારી ઇમારતોના ફોટા પાડવા ગુનો છે, અને પોલીસ એને ગંભીરતાથી લે છે — જે કદાચ અંગ્રેજી ન પણ બોલે. શંકા હોય તો કૅમેરો ઊંચકશો જ નહીં.
• ગાલીચા, પુરાતન વસ્તુઓ અને કેવિયાર — બધા માટે નિકાસ પ્રમાણપત્ર જોઈએ. બાકુ એરપોર્ટનું કસ્ટમ તપાસે છે અને વસ્તુ વળતર વગર જપ્ત થાય છે — કાગળ ખરીદી વખતે દુકાનમાં જ લઈ લો.
• સ્થાનિક લોકો નળનું પાણી પીએ છે, પણ એમાંનાં ખનિજ પ્રવાસીઓને માફક આવતાં નથી. પહેલા થોડા દિવસ બોટલનું પાણી વાપરો, દાંત સાફ કરવા માટે પણ, અને પહાડોમાં ગામઠી કાચું ચીઝ તથા દૂધ સાચવીને લો.
• બાકુની ઉનાળુ ગરમી સૂકી છે પણ કેસ્પિયનનો પવન છેતરામણો છે — બોટ પર કે ગોબુસ્તાનમાં તડકાથી ચામડી દાઝવી સામાન્ય છે, કારણ કે ઠંડી લહેર એ છુપાવે છે. અને પહાડો શહેર કરતાં પંદર ડિગ્રી ઠંડા છે, એટલે જુલાઈમાં પણ જેકેટ સાથે રાખો.
• દારૂ સહેલાઈથી મળે છે અને અઝરબૈજાન બિનસાંપ્રદાયિક છે, પણ નાનાં નગરોમાં રમઝાન અને શુક્રવારની નમાજ આજેય દિવસનો આકાર ઘડે છે. મસ્જિદ માટે અને કુબાથી આગળનાં ગામો માટે સાદાં કપડાં પહેરો.

વ્યક્તિદીઠ, રોજનો, જમીન પરનો ખર્ચ — ભોજન, સ્થાનિક વાહન અને પ્રવેશ ટિકિટ. ફ્લાઇટ અને હોટેલ પેકેજની કિંમતમાં છે, અહીં નહીં.